Biobanken
Veelgestelde vragen over biobanken
Biobanken.nl biedt ook antwoorden op vragen van patiënten en het publiek. Als bezoekers van de website niet voldoende geholpen zijn kunnen zij een vraag achterlaten waarop de redactie van Biobanken.nl, samen met specialisten zoals juristen of onderzoekers van ethiek, een antwoord zal formuleren. Deze vragen en antwoorden delen we ook op de site zodat andere bezoekers het ook kunnen lezen.
-
Hoe wordt lichaamsmateriaal bewaard?
Lichaamsmateriaal kan op verschillende manieren bewaard worden. Bijvoorbeeld in paraffine, gekoeld, of bevroren.
Weefsel dat in paraffine bewaard wordt, is goedkoper en makkelijk te bewaren zonder speciale koeling. Maar het proces om de paraffineblokjes te maken heeft invloed op het weefsel. Desondanks wordt een groot deel van de weefsels in ziekenhuizen in paraffine bewaard.
Soms willen onderzoekers iets onderzoeken dat niet meer kan als weefsel in paraffine zit. Bloed kan ook niet in paraffine bewaard worden. Om die redenen kan lichaamsmateriaal gekoeld of bevroren bewaard worden.
In andere situaties willen onderzoekers juist onderzoek doen aan levende cellen die tijdelijk bevroren worden, bijvoorbeeld levende tumorcellen. Die cellen kunnen niet in paraffine bewaard worden. Door tumorcellen van een patiënt in het laboratorium op te kweken, wordt het o.a. mogelijk om de werking van medicijnen op een tumor te testen zonder daar een patiënt mee in gevaar te brengen. Ook kan bij grotere groepen mensen vergeleken worden hoe effectief een bepaald medicijn is, waarna vervolgens het DNA van het weefsel vergeleken wordt om een verklaring voor verschillen te vinden.
Laatste controle: 17 augustus 2021
-
Waarom wordt mijn lichaamsmateriaal vaak bewaard?
Bij het bepalen van de diagnose en bij de behandeling wordt lichaamsmateriaal onderzocht. Bijvoorbeeld bloed of weefsel. Dat wordt bewaard in het ziekenhuis voor nieuwe diagnostiek, mocht dat nodig zijn. Stel dat je met nieuwe klachten bij je arts terugkomt, dan kan met behulp van dat lichaamsmateriaal je klachten vergeleken worden. Het opslaan van dit soort weefsels hoort bij het bewaren van medische gegevens over uw diagnose en behandeling. Dit materiaal kan ook gebruikt worden in onderzoek.
Laatste controle: 17 augustus 2021
-
Ik wil weten wat voor lichaamsmateriaal er van mij bewaard wordt. Kan dat?
Ja, dat kan. Praat hierover met je behandelend arts. Hij heeft inzicht in je dossier en wat er allemaal met je is gebeurd in het ziekenhuis. In het dossier en via logs in de systemen van het ziekenhuis waar je behandeld bent, staat ook als er lichaamsmateriaal bewaard is.
In sommige gevallen vraagt dit veel van een ziekenhuis om patiënten een soort ‘uitdraai’ van hun deze gegevens te verstrekken. Medewerkers moeten in systemen nagaan of en wat voor lichaamsmateriaal verzameld is. Dit is een arbeidsintensieve taak.
Laatste controle: 17 augustus 2021
-
Wat is DNA?
Mensen zijn opgebouwd uit cellen. Miljarden cellen zelfs! Onze huid, onze organen, ons bloed: alles is gemaakt van cellen. En in elke cel van ons lichaam zit DNA verborgen.
Jouw DNA (desoxyribose nucleotide acid – dat mag je meteen weer vergeten) vertelt alles over jou. Het is een soort bouwhandleiding waarin van alles beschreven ligt: je kleur ogen, je haar, hoe lang je bent. Het DNA krijg je mee van je ouders. Maar je krijgt ook wel eens foutjes mee in de bouwhandleiding: ook erfelijke ziekten kunnen in je DNA meekomen. Als er een foutje in je DNA zit, kan je lichaam zich net iets anders ontwikkelen dan het normaal zou doen.
Andersom kan trouwens ook. In je DNA kan ook een variatie zitten, en die variatiebepaalt bijv. dat jij mogelijk heel oud zult worden, of een bepaalde ziekte waarschijnlijk niet zult krijgen.
Laatste controle: 17 augustus 2021
-
Waarom zijn biobanken belangrijk voor onderzoek met DNA?
De bouwsteentjes uit je genen en DNA vertellen onderzoekers heel veel over jou. Maar waarom hebben onderzoekers een biobank nodig, waarin stukjes lichaam van heel veel mensen opgeslagen liggen? Nou, dat is eigenlijk heel logisch. Als je maar van één mens DNA hebt, dan weet je niet of dat DNA hetzelfde is als bij andere mensen. En dan weet je al helemaal niet hoe verschillend dit DNA is.
Je ontdekt pas of iemand bijvoorbeeld aanleg heeft om ziek te worden door het DNA van heel veel gezonde mensen te vergelijken met heel veel mensen die die ziekte hebben. De verschillen die je vindt, zouden wel eens de oorzaken van die ziekte kunnen zijn. Je merkt al, we schrijven ‘zouden kunnen’. Als je in de wetenschap werkt moet je altijd heel voorzichtig zijn met wat je beweert! Hoe meer materialen je hebt om met elkaar te vergelijken, hoe groter de kans is dat je iets ontdekt: een verband.
Laatste controle: 17 augustus 2021
-
Hoe worden biobanken gefinancierd?
Bijna alle Nederlandse biobanken bevinden zich in ziekenhuizen. Met name in de Universitair Medische Centra (umc’s), omdat hier veel medisch-wetenschappelijk onderzoek plaatsvindt. Het ziekenhuis betaalt daarvoor uit de gelden die bestemd zijn voor medisch-wetenschappelijk onderzoek.
In andere gevallen wordt een biobank opgezet vanuit een speciaal opgericht instituut of samenwerkingsverband. Een voorbeeld is het Lifelinesonderzoek.
De meeste (grote) populatiebiobanken krijgen subsidie vanuit het rijk. Ook door ZonMw en de Nationale Wetenschapsagenda wordt geld beschikbaar gesteld voor biobankonderzoek. Daarnaast ontvangen biobanken subsidies van goede doelen of patiëntenorganisaties.
In sommige gevallen kunnen bedrijven een financiële bijdrage leveren omdat zij baat hebben bij het werk en de resultaten van een biobank.
De uitdaging voor onderzoekers is niet alleen de biobank op te richten, maar het ook langdurig in stand te houden d.m.v. budgetten voor medisch-wetenschappelijk onderzoek en subsidies, of door onderzoekers die het materiaal gebruiken te vragen een kostendekkende bijdrage te leveren.
Laatste controle: 17 augustus 2021